LỜI CHÂN LÝ VÀ SỰ MÙ LÒA CỦA THÓI KIÊU NGẠO TRI THỨC
Kính thưa cộng đoàn dân Chúa,
Trong lịch sử, đã có vô số những cuộc chiến tranh mà ở đó, người ta dùng gươm giáo, súng đạn để khuất phục kẻ thù. Nhưng hiếm có một quyền lực nào có thể tước vũ khí của một đội quân chỉ bằng… những lời nói. Ấy thế mà, điều kỳ diệu đó lại xảy ra trong trang Tin Mừng hôm nay (Ga 7, 40-53).
Các thượng tế và những người Pharisêu đã phái một toán vệ binh đền thờ đi bắt Chúa Giêsu. Những người lính này được huấn luyện để vâng lệnh và thi hành vũ lực. Thế nhưng, khi họ đến gần Chúa Giêsu, nghe Ngài giảng dạy, họ đã sững sờ, quên cả nhiệm vụ và quay về tay không. Khi bị các thượng tế hạch sách: “Tại sao các anh không điệu ông ấy về đây?”, họ đã thốt lên một câu nói bộc lộ sự quy phục tuyệt đối từ sâu thẳm tâm hồn: “Xưa nay chưa hề có ai nói năng như người ấy!”.
HAI THÁI ĐỘ TRƯỚC SỰ THẬT
Đoạn Tin Mừng phơi bày hai thái độ hoàn toàn trái ngược nhau trước Lời của Thiên Chúa:
- Sự rung động của những tâm hồn đơn sơ: Những người vệ binh là những kẻ tay sai, ít học. Họ không am tường Kinh Thánh, không giỏi lý luận thần học. Nhưng họ có một trái tim không định kiến. Khi Lời Chúa vang lên, sự chân thật và uy quyền của Lời đã xuyên thấu tâm can họ, đánh rớt sự hung hăng và biến họ từ những kẻ đi lùng bắt trở thành những người bị chinh phục. Cùng với họ là dân chúng, những người đã thốt lên: “Ông này thật là vị Ngôn Sứ”.
- Sự mù lòa của thói kiêu ngạo tri thức: Ngược lại với đám đông đơn sơ là giới tinh hoa tôn giáo – những người Pharisêu. Thay vì khiêm tốn tìm hiểu xem Chúa Giêsu đã nói gì mà thu hút đến thế, họ lại nổi điên và buông những lời miệt thị đầy kiêu ngạo: “Cả các anh nữa, các anh cũng bị mê hoặc rồi sao? Trong hàng thủ lãnh hay trong giới Pharisêu, đã có một ai tin vào ông ấy đâu? Còn bọn dân đen này, thứ người không biết Lề Luật, đúng là đồ bị nguyền rủa!”.
Họ tự cho mình là thước đo của chân lý. Họ khinh bỉ những người dân nghèo (dân đen) và đóng sập cửa lòng trước Thiên Chúa chỉ vì Ngài không xuất hiện theo đúng kịch bản thần học mà họ nghiên cứu (xuất thân từ Galilê thay vì Bêlem).
Chỉ có một điểm sáng duy nhất trong giới lãnh đạo là Nicôđêmô. Ông đã rụt rè lên tiếng bênh vực công lý: “Lề luật của chúng ta có cho phép kết án ai, trước khi nghe người ấy… không?”. Nhưng ngay lập tức, tiếng nói yếu ớt ấy cũng bị đám đông kiêu ngạo vùi dập.
CON CHIÊN BỊ ĐEM ĐI XÉN LÔNG
Sự thù ghét tàn nhẫn của giới lãnh đạo hôm nay đã được khắc họa rõ nét qua hình ảnh ngôn sứ Giêrêmia trong Bài đọc I (Gr 11, 18-20).
Giêrêmia nói về mình: “Con khác nào con chiên hiền lành bị đem đi làm thịt. Con đâu biết chúng đang mưu tính hại con”. Những kẻ ác rắp tâm: “Ta hãy chặt cây đang lúc đầy nhựa sống… để chẳng còn ai nhớ đến tên tuổi nó nữa!”. Chúa Giêsu chính là Con Chiên hiền lành tuyệt hảo ấy. Ngài bị những kẻ tự xưng là “đạo đức” lập mưu hãm hại. Nhưng giống như Giêrêmia, Chúa Giêsu không dùng bạo lực để chống trả, Ngài hoàn toàn phó thác vụ án của mình cho Chúa Cha – “Đấng xét xử công minh, Đấng thấu suốt tâm can”.
CHÚNG TA ĐANG LÀ VỆ BINH HAY PHARISÊU?
- Lời Chúa có còn làm ta kinh ngạc?
Những người vệ binh đã kinh ngạc thốt lên: “Chưa hề có ai nói năng như người ấy”. Còn chúng ta thì sao? Chúng ta nghe Tin Mừng mỗi tuần, thậm chí mỗi ngày. Lời Chúa có còn làm trái tim ta rung động, có còn khiến ta phải “buông bỏ vũ khí” của sự nóng giận, hận thù, tính toán ích kỷ không? Hay ta đã mắc bệnh “nhờn thuốc”, nghe Lời Chúa như một thói quen buồn tẻ đến mức chẳng để lại một nếp nhăn nào trong nếp sống của mình?
- Căn bệnh “tinh hoa tâm linh”
Sự kiêu ngạo của người Pharisêu vẫn đang tồn tại trong Giáo hội. Đôi khi, những người đi tu, những người có chức vụ trong giáo xứ, hội đoàn, hay những người có học thức lại mắc bệnh khinh thường người khác. Ta dễ dàng chê bai: “Cái bọn bỏ lễ đó…”, “Cái gia đình rối rắm đó…”. Ta tưởng mình có đạo đức, hiểu biết Lề Luật, nhưng thực chất trái tim ta lại khô cằn và xa cách Chúa nhất. Thiên Chúa thường giấu mầu nhiệm Nước Trời khỏi những kẻ khôn ngoan kiêu ngạo, mà mặc khải cho những người bé mọn (x. Mt 11, 25).
SUY TƯ CỦA GIÁO HỘI: KHIÊM NHƯỜNG ĐỂ LẮNG NGHE
Kính thưa cộng đoàn, sự nguy hiểm của thói kiêu ngạo tri thức là chủ đề được Đức Thánh Cha Lêô XIV cảnh báo rất quyết liệt. Vốn lấy nguồn cảm hứng từ sự hoán cải trí thức của Thánh Augustinô, Ngài chia sẻ:
“Thánh Augustinô từng là một trí thức kiêu ngạo, chê bai Kinh Thánh là lời lẽ quê mùa so với triết học Hy Lạp. Nhưng rồi Ngài nhận ra: Khối óc dù thông minh đến mấy cũng không thể đo lường được lòng đại dương của Thiên Chúa, nếu không có một trái tim khiêm nhường. Giáo hội không phải là câu lạc bộ của giới tinh hoa. Đừng bao giờ lặp lại câu nói tàn nhẫn của người Pharisêu: ‘Bọn dân đen này đúng là đồ bị nguyền rủa’. Hãy nhìn những người dân chài, những bà góa nghèo, những người vệ binh – họ mới là những người đầu tiên nhận ra Chúa. Nếu bạn muốn gặp Thiên Chúa, hãy bước xuống khỏi bục cao của sự tự mãn và quỳ gối xuống, bởi vì Lời Chúa chỉ vang vọng trong một tâm hồn biết tự xóa mình đi.”
HƯỚNG THỰC HÀNH CHO NGÀY SỐNG
Để khép lại tuần IV Mùa Chay, xin mời cộng đoàn cùng thực hiện hai điểm thực tế sau:
- Dám nói lên sự thật như Nicôđêmô: Hôm nay, nếu bạn chứng kiến một người vắng mặt bị nói xấu, bị kết án oan uổng hoặc bị chế giễu trong một đám đông, hãy can đảm lên tiếng bênh vực họ, hoặc ít nhất là không hùa theo sự phán xét đó.
- Đọc Lời Chúa với tâm thế mới: Tối nay, hãy mở Kinh Thánh (hoặc sách lễ), đọc chậm rãi lại bài Tin Mừng Chúa Nhật ngày mai (Chúa Nhật V Mùa Chay – Chúa gọi Ladarô sống lại). Hãy xin Chúa cho bạn sự ngỡ ngàng của những người lính vệ binh, thầm thĩ: “Lạy Chúa, xin hãy nói, vì chưa ai nói với tâm hồn con như Chúa”.
KẾT LUẬN
Lạy Chúa Giêsu, Lời của Chúa có sức mạnh đập tan những tảng đá cứng cỏi nhất trong tâm hồn con người. Xin cứu chúng con khỏi căn bệnh kiêu ngạo tự mãn, hay xét đoán và khinh thường anh em. Xin ban cho chúng con một trái tim bé mọn, đơn sơ, luôn biết rung động trước Lời chân lý của Chúa, và ban cho chúng con lòng can đảm của ông Nicôđêmô, dám đứng về phía sự thật dẫu phải đối mặt với sự chống đối của người đời. Amen.