KIỆN TOÀN LỀ LUẬT: TỪ CHỮ VIẾT ĐẾN NHỊP ĐẬP CỦA TRÁI TIM
CÁI BẪY CỦA SỰ HOÀN HẢO HÌNH THỨC
Kính thưa cộng đoàn dân Chúa,
Có một cám dỗ rất lớn đối với những người đi theo Chúa lâu năm, đó là biến Đạo Tình Yêu thành một “bản danh sách những việc cần làm”. Chúng ta rất dễ rơi vào ảo tưởng rằng: chỉ cần đi lễ ngày Chúa Nhật, đọc đủ vài kinh, giữ chay kiêng thịt đúng ngày, bỏ tiền vào giỏ thau… thế là ta đã trở thành một Kitô hữu hoàn hảo, không ai có quyền chê trách.
Thế nhưng, giữ luật một cách máy móc mà không có tình yêu thì cũng giống như mặc một chiếc áo thật lộng lẫy nhưng trái tim bên trong đã ngừng đập. Trang Tin Mừng hôm nay (Mt 5, 17-19), Chúa Giêsu mang đến cho chúng ta một cuộc cách mạng về Lề luật. Ngài không đến để phá bỏ những quy tắc, mà Ngài đến để thổi vào đó một “linh hồn”, để biến những lề luật khô khan thành nhịp đập của một trái tim biết yêu thương.
“KIỆN TOÀN” CHỨ KHÔNG “PHÁ BỎ”
Vào thời Chúa Giêsu, các kinh sư và người Pharisêu đã biến Lề luật của Môsê thành một hệ thống vô cùng phức tạp với 613 điều khoản (365 điều cấm và 248 điều phải làm). Họ dùng luật như một thứ gông cùm để trói buộc dân chúng và làm thước đo để lên mặt xét đoán người khác. Vì thế, khi thấy Chúa Giêsu chữa bệnh ngày Sabát hay ngồi ăn với người thu thuế, họ tố cáo Ngài là kẻ phá luật.
Nhưng Chúa Giêsu dõng dạc tuyên bố: “Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Luật Môsê hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn”.
“Kiện toàn” nghĩa là gì? Kiện toàn là đưa lề luật đạt tới mục đích tối hậu của nó. Mục đích của Luật không phải để cấm đoán con người, mà là để bảo vệ phẩm giá con người và đưa con người đến gần Thiên Chúa. Chúa Giêsu kiện toàn luật “Chớ giết người” bằng việc cấm cả sự giận ghét trong lòng; kiện toàn luật “Chớ ngoại tình” bằng việc đòi hỏi sự trong sạch từ trong ánh mắt. Ngài tháo gỡ Lề luật khỏi những lớp vỏ bọc hình thức của con người để trả lại cho nó cốt lõi ban đầu: Đó là Tình Yêu.
LỀ LUẬT LÀ SỰ KHÔN NGOAN, KHÔNG PHẢI GÁNH NẶNG
Để hiểu tại sao Chúa Giêsu lại trân trọng Lề luật, chúng ta cần nghe lại lời của Môsê trong Bài đọc I (Đnl 4, 1. 5-9). Môsê nói với dân Israel: “Anh em hãy giữ và đem ra thực hành, vì đó là sự khôn ngoan và thông minh của anh em… Phải, có dân tộc vĩ đại nào được thần minh ở gần như Đức Chúa, Thiên Chúa chúng ta, ở gần chúng ta không?”.
Trong Cựu Ước, Lề luật là một Hồng Ân, là dấu chỉ cho thấy Thiên Chúa yêu thương và muốn “ở gần” dân Ngài. Luật pháp của Thiên Chúa được ban ra để Israel không bị đồng hóa bởi các dân ngoại giáo, giúp họ sống công bình và yêu thương nhau. Khi Chúa Giêsu đến, Ngài đẩy sự “ở gần” ấy lên mức tuyệt đối: Ngài chính là Lề Luật nhập thể. Giữ luật giờ đây không phải là tuân theo một văn bản vô tri, mà là gắn bó với một Ngôi Vị đang sống, là bước theo gót chân của Thầy Giêsu.
TỪ “PHẢI LÀM” ĐẾN “MUỐN LÀM”
- Vượt qua thái độ “Giữ đạo đối phó”
Mùa Chay thường có nhiều luật lệ: luật ăn chay, kiêng thịt, xưng tội. Nếu chúng ta chỉ thực hiện vì sợ mắc tội, sợ cha xứ nhắc nhở, hay sợ dư luận chê cười, thì đó là thứ đạo đức của những kẻ nô lệ. Chúa Giêsu mời gọi chúng ta giữ luật trong tâm thế của một người con tự do. Ta ăn chay không phải vì bị ép buộc, mà vì ta muốn chia sẻ cơn đói với người nghèo và hiệp thông với cuộc Khổ nạn của Chúa. Từ “Phải làm” chuyển sang “Muốn làm vì yêu”, đó chính là lúc Lề luật được kiện toàn trong tâm hồn ta.
- Gương sáng: “Ai tuân giữ và dạy người ta như thế…”
Chúa Giêsu khẳng định: “Ai tuân giữ và dạy người ta như thế, thì sẽ được gọi là lớn trong Nước Trời”. Chúng ta dạy dỗ con cái, người đời không phải bằng những lời rao giảng đạo đức suông, mà bằng chính gương sáng của mình. Một người mẹ dạy con lòng bao dung khi chính bà biết tha thứ cho hàng xóm. Một người cha dạy con sự trung thực khi ông từ chối những khoản tiền bất chính trong công việc làm ăn. Lời nói chỉ lung lay, nhưng gương sáng mới lôi cuốn. Lề luật chỉ thực sự thuyết phục khi nó được “viết” lên bằng chính cuộc đời thánh thiện của chúng ta.
LUẬT PHÁP MÀ THIẾU TÌNH YÊU LÀ SỰ CỨNG NHẮC
Kính thưa cộng đoàn, sứ điệp về “kiện toàn lề luật” hôm nay hòa nhịp sâu sắc với tư tưởng của Đức Thánh Cha Lêô XIV. Trong sự soi sáng của linh đạo Augustinô, Đức Thánh Cha thường nhắc lại câu nói bất hủ: “Hãy yêu đi, rồi làm điều bạn muốn” (Ama et fac quod vis).
Đức Thánh Cha cảnh báo Giáo hội về căn bệnh “bảo thủ hình thức”, nơi nhiều người sử dụng giáo luật và giáo lý như những viên đá để ném vào những người yếu đuối, những người đang gặp đổ vỡ trong hôn nhân hay lầm lỡ trong cuộc sống. Ngài nói: “Một sự chính thống lạnh lùng, không có lòng bác ái mục vụ, thì không phải là đạo của Chúa Kitô”. Ngài mời gọi chúng ta hãy kiện toàn lề luật bằng cách dùng trái tim của Chúa để đo lường mọi sự. Luật lệ không được đặt cao hơn lòng thương xót, bởi vì vào buổi xế bóng của cuộc đời, chúng ta sẽ không bị phán xét dựa trên việc ta đã giữ bao nhiêu điều luật, mà là ta đã đặt bao nhiêu tình yêu vào những điều luật ấy.
HƯỚNG THỰC HÀNH CHO NGÀY SỐNG
Để Lời Chúa thấm nhập vào thực tế, xin cộng đoàn thực hiện hai điểm sau:
- Làm một việc tốt ngoài nghĩa vụ: Hôm nay, hãy chọn làm một việc mà bạn “không bắt buộc phải làm”. Nếu bạn đã làm xong việc của mình ở cơ quan, hãy nán lại giúp một đồng nghiệp. Nếu ở nhà, hãy chủ động làm thay phần việc của vợ/chồng mình. Đó chính là cách bạn đang “kiện toàn” lề luật bằng sự dư dật của tình yêu.
- Sửa phạt trong yêu thương: Nếu hôm nay bạn phải nhắc nhở hay trách phạt con cái hoặc cấp dưới vì họ vi phạm quy tắc, hãy dừng lại một nhịp, cầu nguyện ngắn để sự trách phạt đó xuất phát từ mong muốn giúp họ tốt hơn, chứ không phải để trút cơn giận của mình.
KẾT LUẬN
Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã mang đến cho thế gian Lề luật của tình yêu. Xin giải thoát chúng con khỏi não trạng tính toán, giữ đạo hình thức và hay xét đoán anh em. Xin ban Thánh Thần Chúa đến, để Người viết lại Lề luật của Chúa, không phải trên những bia đá khô khan, mà trên những tấm bia thịt mềm mại của trái tim chúng con. Nhờ đó, mọi việc chúng con làm, dẫu nhỏ bé nhất, đều được kiện toàn trong tình yêu mến thiết tha. Amen.