Một số khoảnh khắc ấn tượng nhất trong chuyến tông du của Đức Thánh Cha tại Tây Ban Nha

Vatican News

Từ những quảng trường chật kín tín hữu đến những cuộc gặp gỡ đầy xúc động với các tín hữu, từ những lời kêu gọi mạnh mẽ về hòa bình, hiệp nhất và loan báo Tin Mừng, chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha đã để lại nhiều dấu ấn sâu đậm. Trong suốt hành trình, bên cạnh các cuộc gặp gỡ với giới chức chính quyền, ngài đã gặp gỡ các cộng đoàn Công giáo trên khắp đất nước, đồng thời làm nổi bật di sản đức tin phong phú của Tây Ban Nha và khích lệ các tín hữu canh tân đời sống đức tin trong một xã hội ngày càng tục hóa. Ngài cũng thăm các tù nhân, gặp gỡ những người di dân và các tổ chức trợ giúp họ.

 

Hơn một triệu tín hữu tham dự Thánh lễ và cuộc rước Mình Thánh Chúa tại Madrid

Một trong những khoảnh khắc gây ấn tượng mạnh nhất chính là Thánh lễ Mình và Máu Chúa Kitô và cuộc rước Thánh Thể vào sáng ngày 7/6. Khoảng 1,2 triệu người đã quy tụ tại quảng trường Cibeles nổi tiếng ở Madrid để tham dự Thánh lễ do Đức Thánh Cha chủ sự, cuộc rước kiệu Thánh Thể và phép lành Thánh Thể.

 

Trong bài giảng, Đức Thánh Cha đã bày tỏ lòng kính trọng đối với lịch sử phong phú của Tây Ban Nha trong việc cử hành lễ Mình và Máu Thánh Chúa Kitô. Ngài nhấn mạnh rằng lễ này “không chỉ là một lễ kính khác trong niên lịch phụng vụ, nhưng là cơ hội để trở về với trung tâm của đức tin để làm mới lại tình yêu và lòng trung thành của chúng ta đối với Thiên Chúa”.

 

Nói về những truyền thống qua nhiều thế kỷ được đánh dấu bằng các cuộc rước kiệu long trọng đã mang đến những biểu hiện độc đáo và sáng tạo về lòng sùng kính, nghệ thuật, âm nhạc, kiến​​trúc và đời sống của người dân Tây Ban Nha, Đức Thánh Cha nói rằng những truyền thống không chỉ đơn giản thể hiện vẻ đẹp của văn hoá dân gian và nghệ thuật, nhưng còn là “một lời tuyên xưng đức tin trước sự hiện diện của Chúa Phục Sinh, Đấng đang sống và tiếp tục bước đi giữa chúng ta, Đấng trở thành bánh để làm thỏa mãn cơn khát sự sống của chúng ta, và viếng thăm những ngóc ngách trong trái tim và lịch sử của chúng ta, ngay cả những nơi bị bao phủ trong bóng tối”.

 

Đức Thánh Cha đã phác thảo “nhiệm vụ của Tây Ban Nha ngày nay và trong tương lai”, đó là “đảm bảo rằng lòng đạo đức đã định hình và xác định đất nước này trong nhiều thế kỷ không phải là một bảo tàng của quá khứ để tham quan, mà là một trường học đức tin để chúng ta có thể học hỏi ngay cả ngày nay”.

 

Trường học này kêu gọi chúng ta “quỳ gối trước Thiên Chúa và trước tha nhân” để “tình yêu vô điều kiện trở thành một món quà… có thể lan tỏa giữa chúng ta và phá vỡ xiềng xích của mọi sự ích kỷ”. Và cũng như Thiên Chúa là “sự hiện diện thực sự”, chúng ta cũng “được mời gọi hiện diện trong thực tế và những thách thức của xã hội… tự nguyện dấn thân vào việc xây dựng lợi ích chung”.

 

Đức Thánh Cha phát biểu trước Quốc hội Tây Ban Nha

Ngày 8/6, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã trở thành vị giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử phát biểu trước Quốc hội Tây Ban Nha. Mặc dù ngài là vị giáo hoàng thứ ba viếng thăm Tây Ban Nha, sau Thánh Gioan Phaolô II và Đức Bênêđictô XVI, nhưng chưa từng có vị giáo hoàng nào trước đó được mời phát biểu trước cơ quan lập pháp đại diện cho nhân dân Tây Ban Nha.

 

Theo Giáo sư Emilio Sáenz Francés, nhà sử học và giáo sư về Quan hệ Quốc tế tại Đại học Giáo hoàng Comillas, sự hiện diện của Đức Thánh Cha tại Quốc hội cho thấy tương quan giữa Giáo hội và đời sống công cộng tại Tây Ban Nha vẫn là một thực tại sống động. Trong bối cảnh xã hội và chính trị phân cực, Đức Thánh Cha đã khẳng định rõ sự phân biệt giữa Giáo hội và Nhà nước, đồng thời nhấn mạnh rằng Giáo hội không đặt vấn đề về tính hợp pháp của các thể chế chính trị. Tuy nhiên, Giáo hội có quyền và có trách nhiệm đóng góp những suy tư về thực tại xã hội, kinh tế và chính trị của thế giới.

 

Một điểm nổi bật trong diễn văn là việc Đức Giáo hoàng nhắc đến Trường phái Salamanca, truyền thống tư tưởng Kitô giáo từng đóng góp lớn cho việc suy tư về con người, kinh tế, quyền lực và giới hạn của quyền lực trần thế. Theo Giáo sư Sáenz, thông điệp này không chỉ dành cho Tây Ban Nha, nhưng còn hướng đến tư duy chính trị châu Âu.

 

Đức Thánh Cha cũng nhấn mạnh phẩm giá con người như nền tảng của luật pháp và đời sống chính trị. Trong một thế giới đầy chiến tranh, tái vũ trang và bất ổn địa chính trị, ngài kêu gọi ưu tiên đối thoại, ngoại giao và luật pháp quốc tế. Trước khi giải trừ vũ khí, cần “giải trừ bạo lực” trong lời nói, khôi phục khả năng đối thoại giữa những lập trường khác biệt. Từ những bước nhỏ ấy, những thay đổi lớn hơn có thể bắt đầu.

 

Ngài cũng nhấn mạnh ấn tín tòa giải tội là một phần của tự do tôn giáo, cần được pháp luật bảo vệ như không gian thiêng liêng, nơi tín hữu có thể mở lòng với Chúa mà không sợ áp lực bên ngoài.

Sau khi Đức Thánh Cha kết thúc bài diễn văn, các nghị sĩ đã dành gần bảy phút vỗ tay hoan nghênh ngài.

 

Cử hành Thánh lễ tại Vương cung Thánh đường Sagrada Família

Một trong những dấu mốc lịch sử của chuyến viếng thăm là việc Đức Thánh Cha chủ sự Thánh lễ và nghi thức khánh thành và làm phép Tháp Chúa Kitô tại Vương cung thánh đường Sagrada Família, đúng vào dịp kỷ niệm 100 năm ngày qua đời của Đấng Đáng kính Antoni Gaudí, người thường được gọi là “kiến trúc sư của Thiên Chúa”.

 

Công trình xây dựng được khởi công ngày 19/3/1882 theo thiết kế ban đầu của kiến trúc sư Francisco de Paula del Villar. Năm 1883, Antoni Gaudí tiếp quản dự án và biến đổi hoàn toàn ý tưởng ban đầu thành một công trình thần học bằng đá, kết hợp kiến trúc Gothic, Tân nghệ thuật và cảm hứng từ thiên nhiên.

 

Từ năm 1914, Gaudí dành trọn đời cho Sagrada Família. Ông xem công trình này như một lời tuyên xưng đức tin, trong đó từng mặt tiền, cột trụ, tháp chuông và chi tiết trang trí đều mang ý nghĩa Kinh Thánh. Khi Gaudí qua đời năm 1926, công trình mới hoàn thành một phần nhỏ, và ông được an táng trong hầm mộ của nhà thờ.

 

Việc xây dựng bị gián đoạn nghiêm trọng trong Nội chiến Tây Ban Nha, khi nhiều bản vẽ và mô hình của Gaudí bị phá hủy. Từ thập niên 1950, công trình được tiếp tục dựa trên những tài liệu còn lại, các nghiên cứu kiến trúc và kỹ thuật hiện đại. Dù gây nhiều tranh luận, Sagrada Família dần trở thành biểu tượng của Barcelona, vừa là nơi thờ phượng, vừa là kiệt tác nghệ thuật và điểm hành hương.

 

Năm 2010, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI thánh hiến nhà thờ và nâng lên hàng tiểu vương cung thánh đường.

Đức Thánh Cha Lêô XIV đã làm phép Tháp Chúa Giêsu Kitô cao 172,5 mét, đưa công trình đạt một cột mốc lịch sử mới. Tuy vậy, một số phần, đặc biệt là khu vực mặt tiền Vinh Quang, vẫn tiếp tục được hoàn thiện.

Ngọn tháp trung tâm mới được hoàn thiện với cây thánh giá trắng trên đỉnh, khiến Sagrada Família trở thành nhà thờ cao nhất thế giới.

 

Trong bài giảng, Đức Thánh nhấn mạnh Đền thờ Sagrada Família mở rộng cửa như vòng tay đón mọi người đến lắng nghe Lời Chúa và được nuôi dưỡng bằng Thánh Thể. Ngài mô tả đền thờ như dấu chỉ hiệp nhất, quy tụ dân Chúa quanh Đức Kitô, nền tảng và cùng đích của Giáo hội. Việc xây dựng còn tiếp diễn tượng trưng cho đời sống Kitô hữu luôn được Thiên Chúa hoàn thiện. Ngài cũng nêu bật ý nghĩa thiêng liêng của kiến trúc, đặc biệt Tháp Chúa Giêsu Kitô và thập giá chiếu sáng, như chứng tá đức tin, hy vọng và bác ái.

 

Sau Thánh lễ, giữa ánh sáng nghệ thuật và những bản thánh nhạc trang nghiêm, Đức Thánh Cha đã làm phép ngọn tháp. Ngài nói: “Sagrada Família là nhà thờ cao nhất thế giới không phải để nổi bật trong những bảng xếp hạng trần thế, nhưng để hướng dẫn bước chân dân Chúa đang lữ hành trên vùng đất Catalonia này, với thập giá soi sáng con đường như ngọn đèn chờ đón Chàng Rể trở lại”.

 

Thông điệp mạnh mẽ gửi đến những kẻ buôn người

Trong ngày cuối cùng của chuyến tông du, tại Tenerife, Đức Thánh Cha đã có một trong những bài phát biểu mạnh mẽ nhất về nạn buôn người. Ngài lên án những kẻ kiếm lợi từ đau khổ của người di cư, những kẻ thu những khoản tiền khổng lồ để đưa họ vượt biển và những kẻ biến họ thành nô lệ.

 

Hướng lời kêu gọi đến những kẻ trục lợi từ việc di cư và nỗi đau khổ của con người, Đức Thánh Cha lên án những kẻ buôn người, những kẻ bóc lột và các mạng lưới tội phạm liên quan đến việc di chuyển và lạm dụng những người dễ bị tổn thương. “Hãy dừng lại. Hãy ăn năn,” ngài nói. “Với mỗi sinh mạng bị mất đi, mỗi gia đình bị lừa dối, mỗi thân thể bị khuất phục, mỗi người phụ nữ bị đe dọa, mỗi người lao động bị bóc lột, các ngươi sẽ phải ra trình diện trước công lý của Chúa”.

 

Ngài cũng lên án những kẻ tổ chức các tuyến đường di cư nguy hiểm, bóc lột người lao động, đe dọa phụ nữ và trục lợi từ sự tuyệt vọng, cảnh báo rằng “nước mắt và máu của những anh chị em này đang kêu than tới Chúa”. Ngài nói thêm: “Số tiền cướp được từ sự yếu đuối của người nghèo sẽ không mang lại hòa bình, danh dự, hay tương lai”. Ngài cũng kêu gọi những kẻ chịu trách nhiệm hãy trả tự do cho những người mà họ bóc lột, trả lại những gì đã lấy và tìm kiếm sự hòa giải trước khi quá muộn.

 

Với lời kêu gọi mạnh mẽ và đầy khẩn thiết, Đức Thánh Cha nói: “Hãy dừng lại. Hãy sám hối”.

Tuy nhiên, ngài cũng mở ra con đường của lòng thương xót khi nhắc rằng ngay cả những tội nhân cứng lòng nhất cũng có thể được Thiên Chúa tha thứ nếu chân thành bước vào con đường sự thật, công lý và hoán cải.

 

Đức Thánh Cha Lêô XIV gặp gỡ các tổ chức trợ giúp người di dân ở Tenerife

Chiều ngày 12/6, sau khi chiếc máy bay IBERIA dự kiến đưa Đức Thánh Cha rời sân bay Tenerife North, Los Rodeos, gặp sự cố kỹ thuật và không thể cất cánh, Vua Philip VI của Tây ban Nha đã sẵn lòng dành chiếc máy bay của ông cho Đức Thánh Cha.

 

Sự cố kỹ thuật này đã tạo nên một kết thúc chưa từng có cho chuyến tông du quốc tế thứ tư của Đức Thánh Cha Lêô XIV tại Tây Ban Nha

Buổi tiễn biệt tại sân bay vẫn diễn ra theo chương trình. Đức Thánh Cha đến sân bay khoảng 15 giờ 45, được Quốc vương Philip VI, các giới chức địa phương và đại diện Giáo hội địa phương đón tiếp. Sau quốc thiều, nghi thức chào cờ và duyệt đội danh dự, Đức Thánh Cha và Quốc vương chào các phái đoàn.

 

Tuy nhiên, khi chiếc Airbus A320 của IBERIA bắt đầu thủ tục cất cánh khoảng 16 giờ 15, sự cố động cơ đã khiến chuyến bay bị hoãn. Cầu thang được đưa trở lại máy bay, và Đức Thánh Cha được Quốc vương tháp tùng vào phòng VIP của sân bay. Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, cùng các Hồng y và Giám mục trong đoàn cũng rời máy bay sau đó.

Cuối cùng, máy bay của Vua Philip đã đưa Đức Thánh Cha và một số Hồng y về đến Roma khoảng 23 giờ, giờ Roma. Trong khi đó, nhân viên Tòa Thánh và các nhà báo đi cùng chuyến bay trở về sau đó trên một máy bay riêng do hãng IBERIA cung cấp.

 

ĐHY Cobo cho biết chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha vượt mọi mong đợi

Khi Đức Thánh Cha kết thúc những ngày viếng thăm tại thủ đô Madrid, chặng thứ nhất của chuyến tông du, trả lời phỏng vấn với Vatican News, Đức Hồng y José Cobo Cano, Tổng Giám mục Madrid, cho biết chặng đầu tiên của chuyến tông du Tây Ban Nha đã vượt mọi mong đợi, như được thể hiện qua sự hưởng ứng đầy nhiệt thành của người dân thành phố.

 

Ngài nhấn mạnh sự hưởng ứng vượt mong đợi của Giáo hội Madrid, cả về số lượng lẫn sự nồng nhiệt, cũng như sự đón tiếp đặc biệt tại Quốc hội. Theo Đức Hồng y, tràng pháo tay kéo dài và lời tung hô Đức Giáo hoàng cho thấy xã hội và chính trường đang khao khát một tiếng nói luân lý. Đức Thánh Cha mời gọi vượt lên khác biệt, hướng nhìn lên và cùng xây dựng tương lai.

 

Theo Đức Hồng y của Madrid, “chuyến viếng thăm đã thực sự làm Giáo hội hồi sinh. Đức Thánh Cha để lại cho chúng tôi nhiều nhiệm vụ trong tương lai, nhưng đồng thời cũng chỉ cho chúng tôi con đường phải theo”. Ngài giải thích: “Tôi tin rằng trong mọi lãnh vực, từ văn hóa, chính trị, kinh tế đến đời sống Giáo hội, như ngài cũng đã nói với cộng đoàn giáo phận Madrid, Đức Thánh Cha đã để lại những định hướng hành động, những lập trường cụ thể và các điểm hội tụ. Vì điều đó, chúng tôi vô cùng biết ơn ngài.”

 

Đức Hồng y Tổng Giám mục Madrid và Đức Thánh Cha Lêô XIV trong cuộc gặp gỡ tại Sân Vận động Bernabeu

Trưa ngày 12/6, ngày cuối Đức Thánh Cha tông du Tây Ban Nha, vào cuối Thánh lễ tại cảng Santa Cruz de Tenerife, Đức cha Eloy Alberto Santiago, Giám mục San Cristóbal de La Laguna, đã thay mặt dân Chúa tại các đảo La Gomera, El Hierro, La Palma và Tenerife bày tỏ lòng biết ơn Đức Thánh Cha vì chuyến viếng thăm lịch sử. Đây là lần đầu tiên một vị Giáo hoàng đến giáo phận đã có 200 năm lịch sử này, một biến cố mà theo Đức cha, sẽ được ghi khắc trong trái tim của dân Chúa tại quần đảo Canary.

 

Đức cha nhấn mạnh vị trí đặc biệt của Giáo hội địa phương, nằm tại “ngã tư đường giữa châu Âu, châu Mỹ và châu Phi”, nơi từ lâu đã có người di dân, thủy thủ, ngư dân và lữ khách đi qua. Ngài cũng nhắc đến Thánh Pedro de San José de Betancur, thường gọi là Thánh Hermano Pedro, vị thánh đầu tiên của quần đảo Canary được tuyên thánh, sinh tại đây cách đây 400 năm và đã dấn thân phục vụ người nghèo, người bệnh tại Guatemala. Gương sáng của thánh nhân khích lệ tín hữu dành chỗ cho những người bé nhỏ và “bước đi nghèo với người nghèo”.

 

Đức cha cảm ơn Đức Thánh Cha vì đã củng cố cộng đoàn trong đức tin, đồng thời khẳng định cam kết của Giáo hội Canary trong việc trở thành “men cho một thế giới được hòa giải”, bảo vệ phẩm giá con người, các quyền căn bản và phát triển con người toàn diện, nhằm xây dựng tình huynh đệ và tình bằng hữu xã hội.

 

Nhắc đến khẩu hiệu chuyến tông du “Hãy ngước mắt lên”, Đức cha nói rằng sau chuyến viếng thăm này, dân Chúa tại Canary ngước nhìn với niềm hy vọng, tiếp tục sứ vụ loan báo Tin Mừng, phục vụ người nghèo, đặc biệt là người di dân, và góp phần xây dựng một xã hội công bằng, huynh đệ hơn. Ngài kết luận đầy xúc động: “Đức Giáo hoàng Lêô XIV cũng là người Canary, và nơi các đảo này, ngài sẽ luôn có nhà của mình”.

 

Đức Thánh Cha Lêô XIV tặng một chén thánh cho Đức Cha Eloy Alberto Santiago, Giám mục của San Cristóbal de La Laguna, để kỷ niệm chuyến thăm của ngài đến Tenerife.

 

Vatican News Tiếng Việt