TỪ NGHI LỄ BÊN NGOÀI ĐẾN SỰ HIỆN DIỆN TRONG TÂM HỒN
Kính thưa cộng đoàn, trong bài Tin Mừng hôm qua, chúng ta đã thấy dân chúng nồng nhiệt đón rước Chúa Giêsu để được chạm đến Ngài. Thế nhưng hôm nay, chúng ta lại chứng kiến một sự tiếp đón khác biệt hoàn toàn từ nhóm Pharisêu và các kinh sư đến từ Giê-ru-sa-lem. Thay vì tìm kiếm sự chữa lành, họ lại tìm kiếm sự sai lỗi; thay vì khao khát chạm đến Chúa, họ lại bận tâm đến việc rửa tay trước khi ăn.
Sự đối lập này dẫn chúng ta trở lại với Bài đọc I (1V 8, 22-23. 27-30). Trong lời cầu nguyện khi cung hiến Đền Thờ, vua Sa-lô-môn đã phải sững sờ đặt câu hỏi: “Có thật Thiên Chúa ngự dưới đất chăng? Ngay cả trời cao thăm thẳm còn không chứa nổi Ngài, huống chi là ngôi nhà con xây đây!”. Sa-lô-môn hiểu rằng Đền Thờ đá chỉ là nơi hướng lòng về Chúa, còn Chúa thực sự ngự trị vượt trên mọi giới hạn. Từ đó, Chúa Giêsu trong Tin Mừng hôm nay nhắc nhở chúng ta: Đền thờ đích thực mà Ngài muốn ngự trị không phải là những hình thức lễ nghi bề ngoài, mà chính là tâm hồn con người.
Trong Tin Mừng (Mc 7, 1-13), những người Pharisêu chỉ trích môn đệ Chúa Giêsu vì ăn cơm với “bàn tay ô uế” (không rửa tay theo truyền thống). Đối với họ, sự thánh thiêng nằm ở việc tuân giữ tỉ mỉ các quy tắc tẩy uế đồ vật. Tuy nhiên, Chúa Giêsu đã dùng lời ngôn sứ Isaia để chấn chỉnh họ: “Dân này tôn kính Ta bằng môi bằng miệng, còn lòng chúng thì lại xa Ta”.
Người ngôn sứ đích thực của Thiên Chúa không phải là người giữ luật giỏi nhất, mà là người có trái tim gần Chúa nhất. Chúa Giêsu phê phán thói đạo đức giả – khi con người dùng luật lệ để tạo ra một “vỏ bọc” đạo đức nhưng bên trong lại đầy rẫy sự vị kỷ. Người gọi đó là việc “gạt bỏ điều răn của Thiên Chúa để duy trì truyền thống của người phàm”.
Tiếp tục chủ đề “Ngôn sứ của sự hiện diện”, chúng ta nhận thấy rằng: sự hiện diện của Chúa chỉ có thể đơm hoa kết trái trong một tâm hồn chân thật.
- Sự hiện diện không nằm ở “môi miệng”: Chúng ta có thể đọc kinh rất nhiều, tham dự thánh lễ rất sốt sắng, nhưng nếu sau đó chúng ta vẫn sống ích kỷ, xét đoán và thiếu bao dung, thì Chúa vẫn “xa” lòng chúng ta. Người ngôn sứ của sự hiện diện phải là người làm cho Chúa hiện diện qua thái độ sống, chứ không chỉ qua kinh bổn.
- Sạch từ bên trong: Chúa Giêsu mời gọi một cuộc thanh tẩy nội tâm. Sự “nhơ uế” thật sự không đến từ những gì chúng ta ăn hay chạm vào, nhưng đến từ những ý định xấu xa phát xuất từ lòng người. Để Chúa thực sự “ngự trị” như lời cầu nguyện của Sa-lô-môn, chúng ta cần dọn dẹp đền thờ tâm hồn mình khỏi những thói đạo đức giả và sự kiêu ngạo.
- Lòng trung tín vượt trên hình thức: Bộ Tu sĩ trong thông điệp năm 2026 đã nhắc về “sự hiện diện khiêm nhường”. Sự khiêm nhường ấy bắt nguồn từ việc nhìn nhận thực trạng tâm hồn mình trước mặt Chúa, thay vì cố gắng xây dựng một vẻ ngoài thánh thiện để người đời ca tụng.
Đức Thánh Cha Phanxicô thường xuyên cảnh báo về “căn bệnh tâm linh” của thói đạo đức giả. Ngài nhấn mạnh: “Thiên Chúa tìm kiếm những tâm hồn mở ra với Ngài, chứ không phải những sổ tay đầy những điều răn đã được thực hiện xong”. Giáo hội hôm nay mời gọi mỗi tín hữu trở thành những ngôn sứ của sự chân thật—những người dám sống Tin Mừng một cách cốt lõi nhất: Yêu thương Thiên Chúa và anh chị em từ tận đáy lòng.
Với mỗi chúng ta. Hãy suy tư và kiểm điểm trái tim của chúng ta xem như thế nào.
- Kiểm tra “khoảng cách” trái tim: Hôm nay, mỗi khi đọc một lời kinh hay làm một việc đạo đức, hãy tự hỏi: “Lòng mình lúc này có đang ở gần Chúa không, hay mình chỉ đang làm cho xong bổn phận?”
- Thanh tẩy lời nói: Thay vì chỉ trích lỗi lầm bề ngoài của người khác (như cách người Pharisêu soi xét việc rửa tay), hãy tập nói những lời xây dựng và khích lệ, để sự hiện diện của bạn mang lại sự bình an cho người xung quanh.
Lạy Chúa, vua Sa-lô-môn xưa đã xây đền thờ bằng vàng bạc để mời Chúa ngự trị, nhưng Chúa lại thích ngự trong những tâm hồn khiêm nhường và chân thật. Xin giúp chúng con không dừng lại ở những nghi lễ bề ngoài, nhưng biết không ngừng thanh tẩy trái tim, để mỗi lời chúng con nói và mỗi việc chúng con làm đều là dấu chỉ sống động cho sự hiện diện cứu độ của Chúa giữa trần gian. Amen.