Cửu Nhật Kính Thánh Gioan Bosco – Ngày 3 (24/01/2026): Don Bosco và hệ thống giáo dục dự phòng trong một xã hội đầy áp lực

“Hệ thống dự phòng dựa hoàn toàn trên lý trí, tôn giáo và lòng nhân ái.” (Thánh Gioan Bosco)

Suy niệm

Xã hội hôm nay vận hành rất nhiều bằng áp lực.
Áp lực phải thành công sớm.
Áp lực phải đúng chuẩn.
Áp lực không được sai lầm.

Người trẻ lớn lên trong một bầu khí mà giá trị bản thân thường được đo bằng thành tích, hình ảnh và khả năng thích nghi. Trong bối cảnh ấy, sai lầm không còn được xem là một phần của quá trình trưởng thành, mà là một mối đe dọa cần phải loại trừ.

Thánh Gioan Bosco đã sống trong một xã hội cũng không thiếu những hình thức áp lực. Nhưng trước những thiếu niên nghèo, bốc đồng và dễ phạm lỗi, ngài đã chọn một con đường khác: không phải trấn áp, mà là dự phòng.

Khi Don Bosco nói đến Hệ thống giáo dục dự phòng, ngài không đề xuất một chiến lược kiểm soát tinh vi hơn, nhưng một cái nhìn hoàn toàn khác về con người. Dự phòng, đối với Don Bosco, là tin rằng con người có thể lớn lên trong điều tốt nếu được đặt trong một môi trường đúng đắn.

Hệ thống ấy dựa trên ba trụ cột rất đơn sơ:

Lý trí: giúp người trẻ hiểu tại sao họ được mời gọi sống như thế, thay vì chỉ vâng lời trong sợ hãi.
Tôn giáo: mở ra cho người trẻ một chân trời ý nghĩa, nơi Thiên Chúa không phải là quan tòa, mà là người Cha.
Lòng nhân ái: tạo nên một bầu khí gia đình, nơi người trẻ cảm thấy mình thuộc về.

Ngày nay, nhiều người trẻ không thiếu quy tắc, nhưng thiếu ý nghĩa. Không thiếu luật lệ, nhưng thiếu mối tương quan. Trong một thế giới như vậy, hệ thống dự phòng của Don Bosco vang lên như một lời nhắc nhở mạnh mẽ: giáo dục không thể chỉ dựa trên sự sợ hãi và hình phạt.

Don Bosco hiểu rằng khi người trẻ sợ bị loại trừ, họ sẽ học cách che giấu. Khi họ sợ bị kết án, họ sẽ ngừng chia sẻ. Nhưng khi họ cảm thấy được yêu thương, họ mới dám đối diện với chính mình và thay đổi.

Hệ thống dự phòng không loại trừ kỷ luật, nhưng đặt kỷ luật trong một bối cảnh nhân bản: kỷ luật để giúp người trẻ lớn lên, chứ không để chứng tỏ quyền lực của người lớn. Chính vì thế, Don Bosco nhấn mạnh đến sự hiện diện thân tình của nhà giáo dục: hiện diện không phải để canh chừng, mà để đồng hành.

Suy niệm hôm nay mời gọi chúng ta tự hỏi:

Tôi đang giáo dục người trẻ bằng niềm tin hay bằng nỗi sợ?
Những quy tắc tôi đặt ra giúp người trẻ trưởng thành hay chỉ giúp tôi cảm thấy an toàn?
Người trẻ có dám chia sẻ những khó khăn thật của họ với tôi không?

Trong một xã hội đầy áp lực, Hệ thống giáo dục dự phòng của Don Bosco vẫn là một lời mời gọi cấp thiết: xây dựng những không gian an toàn, nơi người trẻ được phép lớn lên từng bước, ngay cả qua những sai lầm.

Bởi vì, như Don Bosco đã tin tưởng,
chỉ có tình yêu được cảm nhận mới có sức biến đổi con người từ bên trong.

Cầu nguyện

Lạy Chúa là Đấng giàu lòng xót thương,
Chúa đã ban cho Thánh Gioan Bosco
ơn khôn ngoan để hiểu trái tim người trẻ.

Xin cho chúng con biết chọn con đường dự phòng,
biết xây dựng những môi trường
được đánh dấu bằng lý trí, đức tin và lòng nhân ái.

Xin giải thoát chúng con khỏi cám dỗ
dùng áp lực, sợ hãi và hình phạt
để đạt được những kết quả bên ngoài.

Nhờ lời chuyển cầu của Thánh Gioan Bosco,
xin cho chúng con trở nên những nhà giáo dục
biết yêu thương đủ để kiên nhẫn,
và biết tin tưởng đủ để hy vọng.
Amen.